Villains on Necessity

Achtstemmig a capella lied
tekstfragmenten van diverse auteurs, muziek van Ymkje de Boer (2008-2010)
De ondertitel van Villains on Necessity, een stuk van een kleine vier minuten, is Hymn on Free Will. Ik wilde graag een veelstemmig lied maken over een klassiek filosofisch onderwerp en dan ligt de vrije wil aardig voor de hand. Er zijn nog altijd veel verschillende opvattingen over de vrije wil en evenzovele consequenties voor hoe mensen in het leven (willen?) staan – letterlijke meerstemmigheid. In mijn compositie heb ik ervoor gekozen om de tekstuele meerstemmigheid niet simultaan te verklanken, maar om de verschillende opvattingen over de vrije wil afwisselend na elkaar te laten horen.

Tip: lees tijdens het luisteren mee met de teksten (links op deze pagina kun je die openen/downloaden)!

In 2014 heeft projectkoor FiloMuze het lied gezongen. Deze video is van 30 maart 2014 in Haarlem.

Het stuk begint en eindigt met een uitspraak van Arthur Schopenhauer, die de vrije wil ernstig relativeert. ‘Je kunt doen wat je wilt, maar je bent niet vrij in wat je wilt,’ zegt hij. In het lied heb ik deze overtuiging in een meer vragende vorm opgenomen. Het middendeel van het lied begint met een fragment uit King Lear van William Shakespeare. Het is een schitterende tekst, waarin hij heel mooi verwoordt hoe mensen de pech in hun leven en de slechte dingen die ze doen wijten aan het Noodlot… alsof we schurken worden door noodzakelijkheid (villains on necessity), alsof we zelf geen keus hebben. Het middendeel vervolgt met een verzoenende tekst van Daniel Dennett die zeer dicht in de buurt komt van wat ik zelf vind van de vrije wil. Hij vergelijkt de vrije wil met de romantische liefde. Van beide weten we inmiddels dat ze eerder mythologisch van aard zijn dan realistisch. Maar de ervaring van romantische liefde en vrije wil is er wel degelijk. En dat is ook goed; alleen op die manier kun je relaties hebben die uitstijgen boven de biochemische klik die er wellicht aan ten grondslag ligt – en alleen op die manier kun je elkaar verantwoordelijk houden voor je handelen.

Villains on necessity is voor het eerst live uitgevoerd op 17 maart 2013 door Octoplus tijdens het Festival Klein Vocaal in de Nassaukerk. Vervolgens is het in 2014 gezongen door projectkoor FiloMuze.