Villains on Necessity

Achtstemmig a capella lied
tekstfragmenten van diverse auteurs, muziek van Ymkje de Boer (2008-2010)
De ondertitel van Villains on Necessity (zie ook de animatiefilm die ik heb gemaakt), een stuk van een kleine vier minuten, is ‘Hymn on Free Will‘, letterlijk een lofzang op de vrije wil. Ik wilde graag een veelstemmig lied maken over een klassiek filosofisch onderwerp en dan ligt de vrije wil aardig voor de hand. Er zijn nog altijd veel verschillende opvattingen over de vrije wil en evenzovele consequenties voor hoe mensen in het leven (willen?) staan – letterlijke meerstemmigheid. In mijn compositie heb ik ervoor gekozen om de tekstuele meerstemmigheid niet simultaan te verklanken, maar om de verschillende opvattingen over de vrije wil afwisselend na elkaar te laten horen. 

Ontstaansgeschiedenis

In 2008 ben ik begonnen met het verzamelen (en licht bewerken) van geschikte teksten uit verschillende bronnen en verschillende tijden. Er ontstond al snel een uitgebreide eerste versie, die ik iets later te lang en te ingewikkeld vond. In 2009 heb ik het lied gereviseerd, waarna de huidige, definitieve versie ontstond. De laatste correcties in de partituren voerde ik in 2010 door.

Villains on necessity is nog niet live uitgevoerd. In de audiospeler op deze pagina zit een opname van een uitvoering door mijzelf (8 x in de rondte) uit mei 2010.

 

De teksten

Het stuk begint en eindigt met een uitspraak van Arthur Schopenhauer, die de vrije wil ernstig relativeert. ‘Je kunt doen wat je wilt, maar je bent niet vrij in wat je wilt,’ zegt hij. In het lied heb ik deze overtuiging in een meer vragende vorm opgenomen. Het middendeel van het lied begint met een fragment uit King Lear van William Shakespeare. Het is een schitterende tekst, waarin hij heel mooi verwoordt hoe mensen de pech in hun leven en de slechte dingen die ze doen wijten aan het Noodlot… alsof we schurken worden door noodzakelijkheid (villains on necessity), alsof we zelf geen keus hebben. Het middendeel vervolgt met een verzoenende tekst van Daniel Dennett die zeer dicht in de buurt komt van wat ik zelf vind van de vrije wil. Hij vergelijkt de vrije wil met de romantische liefde. Van beide weten we inmiddels dat ze eerder mythologisch van aard zijn dan realistisch. Maar de ervaring van romantische liefde en vrije wil is er wel degelijk. En dat is ook goed; alleen op die manier kun je relaties hebben die uitstijgen boven de biochemische klik die er wellicht aan ten grondslag ligt – en alleen op die manier kun je elkaar verantwoordelijk houden voor je handelen.