Exzentrik Uitgelicht

Exzentrik is ontstaan als ‘gelegenheidslied’, maar past heel goed in het totaal van mijn werk. Ik maak vaak muziek van filosofie. Bovendien werk ik graag met strijkinstrumenten, omdat ik ze beschouw als ‘vocale’ instrumenten. Het zijn stemmen zonder woorden. Exzentrik is voor (mezzo)sopraan, altviool en cello – in feite een driestemmig lied. De altviool en de cello spelen in het hoofdthema van Exzentrik dezelfde partij, alleen doen ze dat niet tegelijkertijd, maar verschoven ten opzichte van elkaar. In andere delen van het stuk zijn de partijen verschillend. De zangpartij is sowieso heel anders dan de strijkpartijen. Hierin staat de tekst centraal; de zangpartij lijkt daardoor haast recitatief.

De tekst van Exzentrik gaat over de mens en zijn ‘excentrische’ positie in de werkelijkheid. Hij staat immers op de plaats waar hij staat, maar tegelijkertijd ook niet, omdat hij zichzelf kan ‘zien staan’, een zelfbewustzijn heeft en zich altijd bewust kan zijn van de werkelijkheid om hem heen en de plaats die hij daar zelf in inneemt. In die zin is de mens kunstmatig, tijdloos, plaatsloos, thuisloos – zegt de filosoof Helmuth Plessner (1892-1985).

Het lied heeft een bijzondere onstaansgeschiedenis. Ik maakte het in 2008 voor het feest dat mijn goede vriend Maarten Coolen, filosoof, gaf op 8 oktober om te vieren dat hij ondanks zijn 65ste verjaardag eerder dat jaar toch nog niet stopte met zijn filosofische werk aan de Universiteit van Amsterdam. Maarten gaf die dag een lezing over dezelfde thematiek als die in het lied; aan het eind citeert hij de woorden waarmee ik in mijn lied de sessie had geopend. Ik voerde het die dag (en later diezelfde avond nog een keer) uit met Hans Roodenburg op altviool en Heleen Wabeke op cello. Deze twee strijkvrienden hadden me al eerder verzocht iets te maken waaraan zij samen deel zouden kunnen nemen. Een dubbel gelegenheidswerk dus.

De foto’s in deze slideshow zijn gemaakt door Remco van Blokland. De eerste foto’s zijn van de première in de Aula van de Universiteit van Amsterdam; de latere foto’s zijn die van de reprise tijdens het feestelijke diner in Felix Meritis.

Terug naar de Exzentrik-pagina.